Çocukluk Çağındaki Yetersiz Beslenme Yeni Diyabet Türüne Yol Açabiliyor

Dr. Fikret İşbilir
Yayın : 30.06.2026

Tip 5 Diyabet Resmen Tanındı: Çocukluk Çağındaki Yetersiz Beslenme Yeni Diyabet Türüne Yol Açabiliyor

Tip 5 Diyabet, çocukluk döneminde uzun süreli protein ve enerji yetersizliği nedeniyle pankreasın yeterince insülin üretememesi sonucu gelişen ve Uluslararası Diyabet Federasyonu tarafından resmi olarak tanınan yeni bir diyabet türüdür.

Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF), uzun yıllardır tartışılan Tip 5 Diyabet'i resmi diyabet sınıflandırmasına dahil etti. Dünya genelinde yaklaşık 20-25 milyon kişiyi etkilediği tahmin edilen hastalık, özellikle çocukluk dönemindeki yetersiz beslenme ile ilişkilendiriliyor. Uzmanlar, erken yaşta sağlıklı beslenmenin yaşam boyu metabolik sağlık açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Uzmanlardan Çocukluk Çağı Beslenmesi Uyarısı

Tip 5 Diyabet Nedir?

Uzun yıllardır tıp dünyasında farklı isimlerle tanımlanan Tip 5 Diyabet, artık Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) tarafından bağımsız bir diyabet türü olarak kabul edildi.

Yeni tanımlanan bu diyabet türü, çocukluk veya ergenlik döneminde uzun süre devam eden protein ve enerji yetersizliği nedeniyle pankreasın insülin üreten hücrelerinin yeterince gelişememesi sonucu ortaya çıkıyor. Hastalıkta temel sorun, pankreasın vücudun ihtiyaç duyduğu kadar insülin üretememesi olarak öne çıkıyor.

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Fikret İşbilir, Tip 5 Diyabet'in özellikle erken yaşam dönemindeki beslenme yetersizlikleriyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:

"Tip 5 diyabet, sonradan gelişen beslenme alışkanlıklarından çok, erken yaşam dönemindeki uzun süreli yetersiz beslenmenin pankreas üzerindeki etkileriyle ilişkilendirilmektedir. Bu nedenle hastalığın önlenmesinde çocukların dengeli ve yeterli beslenmesi büyük önem taşımaktadır."

Tip 5 Diyabet, Tip 1 ve Tip 2 Diyabetten Nasıl Ayrılıyor?

Uzmanlara göre Tip 5 Diyabet, hem oluşum mekanizması hem de klinik özellikleri bakımından Tip 1 ve Tip 2 Diyabetten önemli farklılıklar gösteriyor.

• Belirgin Zayıflık Görülüyor

Tip 2 diyabetin aksine Tip 5 Diyabet hastaları genellikle obez değildir. Aksine vücut kitle indeksleri çoğunlukla 19 kg/m²'nin altında olup belirgin şekilde zayıf bir vücut yapısına sahiptir.

• Ketoasidoz Gelişmiyor

Tip 1 Diyabet hastalarında görülebilen ve hayati risk taşıyan diyabetik ketoasidoz, Tip 5 Diyabet hastalarında genellikle ortaya çıkmıyor. İdrarda keton varlığı da çoğu vakada tespit edilmiyor.

• Otoimmün Bir Hastalık Değil

Tip 1 Diyabet'te bağışıklık sistemi pankreasın insülin üreten hücrelerine saldırırken, Tip 5 Diyabet'te böyle bir otoimmün süreç bulunmuyor. Antikor testleri negatif sonuç veriyor ve temel problem pankreas hücrelerinin yeterince gelişememesi oluyor.

• Tip 5 Diyabet Kimlerde Görülüyor?

Uzmanlar, Tip 5 Diyabet'in daha çok şu gruplarda görüldüğünü belirtiyor:

• Çocukluk döneminde ciddi yetersiz beslenme öyküsü bulunan kişiler,
• Protein ve kalori eksikliğinin yaygın olduğu toplumlar,
• Düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşayan bireyler,
• Genellikle zayıf yapılı genç erişkinler.

Dünya genelinde özellikle gıda güvencesinin yetersiz olduğu bölgelerde hastalığın daha sık görüldüğü ifade ediliyor.

Yanlış Tanı Hipoglisemi Riskini Artırabiliyor

Tip 5 Diyabet çoğu zaman genç yaşta ve zayıf bireylerde görüldüğü için, özellikle laboratuvar olanaklarının sınırlı olduğu bölgelerde Tip 1 Diyabet ile karıştırılabiliyor.

Dr. Fikret İşbilir, yanlış teşhisin ciddi sonuçlara yol açabileceğini belirterek şu uyarıda bulundu:

"Tip 5 diyabet hastalarının hücreleri insüline karşı dirençli değildir, sadece üretilen miktar azdır. Eğer bu hastalara Tip 1 diyabet teşhisi konulup yüksek dozda insülin tedavisi başlanırsa, vücutta ani ve tehlikeli kan şekeri düşüşleri (hipoglisemi) yaşanabilir."

İşbilir'e göre bu hastalarda çoğu zaman düşük doz insülin tedavisi veya ağızdan kullanılan diyabet ilaçları yeterli olabiliyor. Ancak tedavinin en önemli parçasını protein ve mikro besinlerden zengin beslenme programı oluşturuyor.

Erken Beslenme, Yaşam Boyu Sağlığı Etkiliyor

Uzmanlar, Tip 5 Diyabet'in resmi olarak tanınmasının ardından özellikle çocukluk döneminde beslenme yetersizliği yaşamış bireylerde diyabet taramalarının daha dikkatli yapılmasının önem kazandığını belirtiyor.

Uzm. Dr. Fikret İşbilir, her yetersiz beslenen çocukta diyabet gelişeceği anlamına gelmediğini vurgulayarak sözlerini şöyle tamamladı:

"Her çocukta diyabet gelişeceği anlamına gelmemekle birlikte, erken yaşlarda sağlıklı ve dengeli beslenmenin yaşam boyu metabolik sağlık üzerinde önemli etkileri bulunmaktadır. Bu nedenle çocukların büyüme ve gelişme süreçlerinin düzenli takip edilmesi, beslenme sorunlarının erken dönemde fark edilerek uygun şekilde yönetilmesi büyük önem taşır."

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Tip 5 Diyabet nedir?

Tip 5 Diyabet, çocukluk çağındaki kronik yetersiz beslenme nedeniyle pankreasın yeterince gelişememesi sonucu oluşan yeni tanımlanmış bir diyabet türüdür.

Tip 5 Diyabet belirtileri nelerdir?

Aşırı susama, sık idrara çıkma, kilo kaybı, halsizlik ve yüksek kan şekeri görülebilir. Ancak belirtiler kişiden kişiye değişebilir.

Tip 5 Diyabet kimlerde görülür?

Özellikle çocukluk döneminde uzun süre protein ve kalori eksikliği yaşamış kişilerde görülür.

Tip 5 Diyabet tedavi edilir mi?

Tedavi kişiye göre planlanır. Düşük doz insülin veya ağızdan alınan diyabet ilaçları ile birlikte yeterli ve dengeli beslenme önemlidir.

Tip 5 Diyabet önlenebilir mi?

Çocukluk döneminde yeterli protein ve enerji alımının sağlanması hastalık riskini azaltabilir.