Soğuk Algınlığından Koruyan Bitki Çayları Neler?

Ayşegül BAŞARAN
Yayın : 01.11.2013 - Güncelleme : 07.10.2026

Kış mevsiminin yaklaştığı şu günlerde, soğuk algınlığı ve gripten çeşitli bitkilerden hazırlayacağınız kürlerle korunabilirsiniz. Prof. Dr. Erdem Yeşilada, soğuk algınlığı ve nezleden korunmak ve tedavisine yardımcı olmak amacıyla yararlanılan bitkisel ürünler içerisinde, tartışmasız en çok bilinenin ekinezya olduğuna dikkat çekti ve pratik bitki kürlerini anlattı.

•  Ekinezya Çayı ile Virüslere Savaş Açın 

Ekinezya hem virüsleri öldürüyor, hem de virüslerin yol açtığı iltihap etkenlerinin miktarını kontrol ederek boğaz ve akciğerlerde yol açacağı hasarı engelliyor. Öncelikle güvenilir kalitede ekinezya ürünü seçilmeli ve önerilen miktarlarda uygulanmalı.

Yeterli seviyede etki sağlanabilmesi için en az bir ay kullanılması gerekir. Papatya ile aynı aileden olması nedeniyle papatya alerjisi olanlar ekinezyayı kullanırken dikkatli olması gerekiyor.

Ekinezyanın greyfurt suyu ile birlikte tüketilmesinden de kaçınılmalı. Arada 1-2 saatlik boşluklar bırakılarak kullanılmalı.

• İnatçı Öksürük İçin Ihlamur

Viral veya bakteriyel boğaz enfeksiyonlarında yüksek ateş, kırgınlık gibi şikâyetlerin yanı sıra hastaları bezdiren sorunlardan birinin de inatçı öksürüktür.  Öksürük şikâyetlerinin hafifletilmesinde aklımıza ilk gelen çözümlerden biri ıhlamur içmektir.

Ihlamur, bilişiminde bulunan müsilajlar yardımı ile boğazda tahrişlerin önlenmesini sağlarken, flavonoit gibi bileşenleri yangı giderici ve ağrı kesici etkisiyle de tahriş alanın onarımına yardımcı olmakta ve uçucu bileşenleri ise hastanın yatışmasını, rahatlamasını sağlamaktadır.

• Adaçayı ve Ekinezya Çayı

İçerdiği uçucu bileşenlerin ağız ve boğazda enfeksiyon ve yangılarda (farenjit, jinjivit gibi) yararları nedeniyle, ada çayının en önemli uygulama alanlarının soğuk algınlığı, grip ve bronşit gibi durumlardır. Şekersiz hazırlanan adaçayı ile gün içerisinde sıklıkla gargara yapabilirsiniz.

Bu gargara ekinezya ile birlikte gerçekleştirildiğinde daha etkili olur.

Hibiskus Çayı: Sağlığa Faydaları ve Ne Zaman İçilmeli?

Hibiskus bitkisi (Hibiscus sabdariffa), Kuzey Afrika ve Güney Asya kökenlidir. Günümüzde ise tropikal ve subtropikal iklimlerin hâkim olduğu dünyanın pek çok bölgesinde yetiştirilmektedir. Hibiskus çayı, bitkinin kurutulmuş çanak yapraklarından hazırlanır. Çanak yapraklar, çiçeğin hassas taç yapraklarını hem destekleyen hem de koruyan taban bölümünü oluşturur.

Kendine özgü zengin kırmızı rengi ve tatlı-ekşi aromasıyla dikkat çeken hibiskus çayı, sıcak veya soğuk olarak tüketilebilir.

• Hibiskus Çayının Sağlığa Olası Faydaları

Hibiskus çayı, Afrika'da geleneksel olarak serinletici bir içecek olarak tüketilmiş ve boğaz ağrısını hafifletmek amacıyla kullanılmıştır. Ancak hibiskus üzerine yapılan bilimsel araştırmalar, bu kırmızı renkli içeceğin sağlık açısından potansiyel faydalarının daha geniş kapsamlı olabileceğine işaret etmektedir.

Daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmakla birlikte, 2014 yılında hibiskus çayı ve hibiskus özütü üzerine yapılan bir inceleme, bu ürünlerin iyi kolesterol olarak bilinen HDL seviyelerini artırmaya, trigliserit ve kötü kolesterol olarak bilinen LDL seviyelerini ise düşürmeye yardımcı olabileceğini göstermiştir.

Hibiskus çayının kan basıncı üzerindeki etkisini inceleyen 2015 tarihli bir meta-analizde ise hibiskus çayının düzenli tüketiminin hem sistolik hem de diyastolik kan basıncında anlamlı düşüş sağlayabildiği bildirilmiştir.

Sistolik kan basıncı, kalbin kasılması sırasında kanın atardamar duvarlarına uyguladığı basıncı; diyastolik kan basıncı ise kalbin atımları arasındaki dönemde atardamar duvarlarına uygulanan basıncı ifade eder.

Bu çalışmalar hibiskus çayının bazı sağlık göstergeleri üzerindeki potansiyel etkilerine dikkat çekse de, mevcut bulguların daha geniş ve kapsamlı araştırmalarla desteklenmesi gerektiği unutulmamalıdır.

• Hibiskus Çayı Ne Zaman İçilir?

Hibiskus çayı doğal olarak kalori ve kafein içermez. Bu özelliği, kafein tüketimini sınırlamak isteyenler açısından alternatif bir içecek olmasını sağlar. Sıcak veya soğuk olarak günün farklı saatlerinde tüketilebilir.

Ancak hibiskus çayının kan basıncı üzerinde düşürücü etkiler gösterebildiğine ilişkin araştırmalar bulunduğundan, özellikle tansiyon ilacı kullanan kişilerin düzenli ve yüksek miktarda tüketmeden önce sağlık profesyoneline danışması uygun olabilir.

• Bitki Çaylarının Faydaları Gerçek mi?

Bitki çaylarının sağlık üzerindeki etkileri zaman zaman yalnızca geleneksel inanışlarla ilişkilendirilse de, bazı bitkisel ürünlerin kullanımını inceleyen bilimsel çalışmalar bulunmaktadır.

Hibiskus da bu bitkilerden biridir. Mevcut araştırmalar, hibiskus çayının özellikle kan basıncı ve kan yağları üzerindeki olası etkilerini ortaya koyarken, bu sonuçların hibiskus çayının herhangi bir hastalığı tedavi ettiği anlamına gelmediği unutulmamalıdır.

Bu nedenle hibiskus çayı, dengeli beslenmenin ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının yerine geçecek bir tedavi yöntemi olarak değerlendirilmemelidir.

• Hangi Bitki Çayı Nasıl Hazırlanmalı?

Bitki çaylarının bazıları demleme olarak yapıldığı gibi, bazılarının da kaynatılarak tüketilmesi gerekiyor. Bitki çaylarının kullanımında şu noktalara dikkat çekiyor:

• Bitkilerin kök, kabuk, odun gibi sert kısımları genel olarak kaynatma şeklinde hazırlanmalı. Kaynatma süresi bazı özel koşullar haricinde 30 dakikadır.

• Bitkilerin yaprak, çiçek gibi yumuşak dokulu organları demlenerek hazırlanmalı. Özellikle uçucu ve ısıya hassas bileşenler içeren bitki kısımları için dikkatle uygulanmalı. Bitki kısmı ağzı kapalı bir çaydanlık içerisine konulmalı ve üzerine taze kaynatılmış yumuşak su ilave edilmeli. Süre istenen etkinin ve lezzet derecesine göre 5 ile 20 dakika arasında değişebilir.

• Bitkinin etkili bileşenlerinin sıcak su içerisinde dayanıklı olması, yani bozularak etkisiz hale dönüşmemesi gerekir.

• Taze bitkilerden hazırlanan çay istenen etkiyi göstermeyebilir.

• Bitki çayını tedavi amaçlı kullanıyorsa, şeker ilavesi tavsiye edilmez.

• Bitki çayları taze hazırlanarak tüketilmeli.

• Bitki çaylarının etkili olabilmesi için uygulama zamanı da son derece önemli.

• Tedavi Amaçlı Bitki Çayları Ne Zaman İçilmeli?

Genel olarak bitki çayları hafif etkili olduğundan öğün aralarında, yani yemeklerden 30 dakika önce veya 1-2 saat sonra mide boşken, içilmesi daha yüksek etki sağlayacaktır.